Wanneer een meer uitgebreid advies nodig is dan men u via de “Eerstelijnsbijstand” kan geven, of wanneer u voor de rechtbank moet verschijnen, of ondervraagd zal worden, heeft u een advocaat nodig.

Als uw uw bestaansmiddelen niet te hoog zijn, kan u een “Pro Deo”-advocaat bekomen die gratis of voor een lagere vergoeding voor u zal optreden. Dit is de tweedelijnsbijstand, en hiervoor kan u berecht bij het Bureau voor Juridische Bijstand.

De voorwaarde is dat uw bestaansmiddelen niet te hoog zijn .Daarover vindt u verder meer.

Minderjarigen en personen in hechtenis hebben automatisch recht op kosteloze bijstand.

 

Indien u in aanmerking komt voor volledig of gedeeltelijk kosteloze juridische bijstand, betaalt u de volgende forfaitaire bijdragen:

  • per aanstelling van een pro-Deoadvocaat: 20 euro.
  • per aanleg van een gerechtelijke procedure: 30 euro. 

U moet die forfaitaire bijdrage(n) rechtstreeks aan uw advocaat betalen. Uw advocaat is pas verplicht op te treden na ontvangst van die bijdragen.

U kan bij wet vrijgesteld zijn van het betalen van forfaitaire bijdragen.

Indien u in aanmerking komt voor gedeeltelijk kosteloze juridische bijstand, betaalt u eveneens een bedrag tussen de 25 euro en de 125 euro. De voorzitter van het Bureau voor Juridische Bijstand begroot het bedrag van de provisie.

Indien de voorwaarden die u toestaan om een beroep te doen op de gedeeltelijke of volledige kosteloze juridische tweedelijnsbijstand wijzigen, meldt u dat onmiddellijk aan uw advocaat en aan het Bureau voor Juridische Bijstand.

Indien u door het optreden van de advocaat geldsommen ontvangt die, indien zij voorhanden waren op de dag van de aanvraag tot juridische bijstand tot gevolg zouden hebben dat u niet in aanmerking zou zijn gekomen voor een pro-Deoadvocaat, zal de advocaat u met toestemming van het Bureau voor Juridische Bijstand onder bepaalde voorwaarden een vergoeding aanrekenen. 

Waar ?

  • Het Bureau bestaande uit twee advocaten 
  • Elke werkdag in het gerechtsgebouw, Bolivarplaats 20/15, 2000 Antwerpen
  • Van 14.30 tot 16.00 uur. (een volgnummer nemen kan vanaf 09.30 uur. Het loket gaat open om 13.45 uur )
  • TIJDENS JULI EN AUGUSTUS ENKEL OP DINSDAG -WOENSDAG -DONDERDAG

A. U komt enkel voor juridisch advies

Voor iedereen zonder onderscheid en u heeft geen documenten nodig. Uw bestaansmiddelen worden niet nagekeken.

B. U komt voor een pro Deo advocaat

Of u recht hebt op bijstand van een advocaat in het kader van de tweedelijnsbijstand is afhankelijk van uw bestaansmiddelen en het bestaan van buitengewone schulden.

Eén categorie van personen heeft altijd automatisch recht op kosteloze bijstand: minderjarigen.

U moet uw inkomsten, uw bestaansmiddelen en lasten bewijzen door documenten. U brengt deze mee bij uw bezoek aan het Bureau voor Juridische Bijstand, en u moet ze in elk geval onmiddellijk aan de aangestelde raadsman overmaken.

OPGELET! Bij elke aanvraag tweedelijnsbijstand dient de verzoeker (naast de vereiste documenten van de gelijkgestelde categorieën) steeds volgende documenten voor te leggen:

1.Een correct ingevuld aanvraagformulier tweedelijnsbijstand (klik hier om het aanvraagformulier te downloaden)

2. attest samenstelling gezin

3. de recente attestering van het (de) exacte bedragen (inkomen) van uzelf en de meerderjarige personen met wie u samenwoont.

a)     U behoort tot één der onderstaande categorieën

Personen die  in aanmerking komen op basis de gelijkgestelde categorieën :

--> de minderjarige, minstens op voorlegging van de identiteitskaart of een document te voegen bij deze aanvraag waaruit de minderjarigheid blijkt

 

Personen die in aanmerking komen op basis van de gelijkgestelde categorieën behoudens tegenbewijs. Overzicht van de te voor te leggen stukken: 

  • u ontvangt een leefloon of een maatschappelijk bijstand van het OCMW:  minstens de geldige beslissing van het betrokken OCMW kunnen voorleggen + een recent attest leefloon
  • u ontvangt gewaarborgd inkomen voor bejaarden: minstens het jaarlijks attest van de Rijksdienst voor Pensioenen kunnen voorleggen (opgelet, dit is geen gewoon pensioen)
  • u ontvangt een inkomensvervangende tegemoetkoming voor gehandicapten: een recent bewijs van de uitbetalende instantie van FOD Sociale Zaken in Brussel (opgelet : niet verwarren met invaliditeitsuitkering van het ziekenfonds)
  • u hebt een kind ten laste dat de gewaarborgde kinderbijslag geniet (niet verhoogde kinderbijslag): een recent bewijs van de uitbetalende instantie (opgelet : niet verwarren met gewone of verhoogde kinderbijslag)
  • u bent huurder van een sociale woning in het Vlaams Gewest en het Brussels Hoofdstedelijk Gewest én betaalt een huur die overeenkomt met de helft van de basishuurprijs: minstens de laatste huurberekeningsfiche kunnen voorleggen (opgelet : dit betreft niet noodzakelijk een sociale woning)
  • u bent gedetineerde: minstens een bewijs met betrekking tot het statuut van gedetineerde toevoegen, bijvoorbeeld een attest gevangenschap; 
  • u bent beklaagde bedoeld in de artikelen 216quinquies tot 216septies van het wetboek van Strafvordering: minstens de nodige bewijsstukken voorleggen; 
  • u bent geesteszieke voor wat betreft de toepassing van de wet van 26 juni 1990 betreffende de bescherming van de persoon van de geesteszieke: minstens de nodige bewijsstukken ( bvb. beschikking dagbepaling vredegerecht ) voorleggen; 
  • u bent vreemdeling, voor wat betreft de indiening van het verzoek tot machtiging van verblijf, of van een administratief of rechterlijk beroep tegen een beslissing die genomen werd met toepassing van de wetten betreffende de toegang, het verblijf, de vestiging en de verwijdering van vreemdelingen: (enkel voor de procedure m.b.t. vreemdelingenstatuut) -> documenten vreemdelingenstatuut + eventueel negatieve beslissingen
  • u bent asielaanvrager of de persoon die een aanvraag indient van het statuut van ontheemde: minstens de nodige bewijsstukken voorleggen; 
  • u bent een persoon belast met overmatige schulden met het oog op de inleiding van een procedure collectieve schuldenregeling: Minstens inkomstenbewijzen van alle meerderjarige samenwonenden en uzelf kunnen voorleggen.  
Balie Gent

b)    U behoort niet tot één der bovenstaande categoriëen

 

U heeft stukken nodig (nooit ouder dan 2 maanden) die uw huidig gezinsinkomen en uw huidige familiesituatie bewijzen

1. U woont alleen

  • een recent bewijs van gezinssamenstelling (max. 2 maanden oud) te verkrijgen op het gemeentehuis van de gemeente waar u woont. bij vermelding pro Deo is dit document zegelvrij en dus gratis. (opgelet : dit is geen getuigschrift van woonst of uittreksel uit het bevolkingsregister)  
  • een recent bewijs van inkomen (max. 2 maanden oud). Dat kan zijn :

- laatste loonstrookje

- rekeninguittreksel laatste storting werkloosheidsuitkering of attest vakbond

- rekeninguittreksel laatste storting ziekteuitkering of attest ziekenkas

- bewijs schorsing recht op werkloosheidsuitkering

- bewijs schorsing recht op ziekteuitkering

- aanslagbiljet of attest boekhouder(enkel voor zelfstandigen)

- bewijs ontvangst alimentatie

- bewijs betaling alimentatie

2. U woont alleen met personen ten laste 

3. U woont samen zonder personen ten laste 

4. U woont samen met personen ten laste
dan moet u rekening houden met onderstaande voorschriften :

  • een recent bewijs van gezinssamenstelling (max. 2 maanden oud) Te verkrijgen op het gemeentehuis van de gemeente waar u woont. Bij vermelding pro Deo is dit document zegelvrij en dus gratis. (opgelet : dit is geen getuigschrift van woonst of uittreksel uit het bevolkingsregister)  
  • een recent bewijs van inkomen van uzelf en alle meerderjarige personen die vermeld staan op de gezinssamenstelling (bvb. partner, meerderjarige kinderen, ouders, meerderjarige broers/zussen, meerderjarige niet-aanverwante inwonenden, enz.) (max. 2 maanden oud) Dat kan zijn :

- laatste loonstrookje

- rekeninguittreksel laatste storting werkloosheidsuitkering of attest vakbond

- rekeninguittreksel laatste storting ziekteuitkering of attest ziekenkas

- bewijs schorsing recht op werkloosheidsuitkering

- bewijs schorsing recht op ziekteuitkering

- aanslagbiljet of attest boekhouder (enkel voor zelfstandigen)

- bewijs ontvangst alimentatie

- bewijs betaling alimentatie

- bewijs inschrijving van dit schooljaar voor schoolgaande rechtzoekende en/of meerderjarige inwonende kinderen

- Voor zelfstandigen: laatste aanslagbiljet + attestering boekhouder laatste kwartaal

- Voor collectieve schuldenregeling (CSR) (indien van toepassing): het attest van de schuldbemiddelaar dient het exacte bedrag van het leefloon te vermelden dat op maandbasis wordt uitbetaald en tevens het exact bedrag van de maandelijkse kosten (huur, nutsvoorzieningen, ...) die door de schuldbemiddelaar bovenop dit leefloon rechtstreeks worden betaald.

 

INKOMENSGRENZEN

Alleenstaand 

- volledige kosteloosheid
max. € 994 netto/maand

- gedeeltelijke kosteloosheid
tussen € 994 en € 1.276 netto/maand

Gehuwd, samenwonend of alleenstaand met persoon ten laste 

 - volledige kosteloosheid
max. € 1.276 netto/maand
(= gezinsinkomen)
+ € 178,54 pp ten laste

1 persoon =   € 1.454,54
2 personen = € 1.633,08
3 personen = € 1.811,62

- gedeeltelijke kosteloosheid
tussen € 1.276 en € 1.556 netto/maand
(= gezinsinkomen)
+ € 178,54 pp ten laste

1 persoon =   € 1.734,54
2 personen = € 1.913,08
3 personen = € 2.091,62

-Rekening houden met:
onderhoudsgelden, uitzonderlijke lasten

-Geen rekening houden met:
huur, lening, kinderbijslag, water, gas, telefoon, elektriciteit en andere gewone onkosten

Het BJB beslist al dan niet een advocaat aan te stellen. Wanneer u meent dat aan u ten onrechte een advocaat werd geweigerd, kan u tegen die beslissing beroep aantekenen bij de arbeidsrechtbank (pas op: termijn = 30 dagen).

Het Bureau voor Juridische Bijstand zal uw bestaansmiddelen nakijken.

Voor een alleenstaande die niet meer verdient dan 978 euro netto per maand is een pro deo- advocaat volledig gratis. Een alleenstaande met een inkomen tussen 978 euro en 1.255 euro netto per maand, zal een gedeeltelijke vergoeding moeten betalen.

Voor wie gehuwd is of samenwoont, of wie alleenstaande is met een persoon ten laste, worden alle inkomsten van de gezinsleden samengeteld. Een pro-deo advocaat is volledig kosteloos als het gezinsinkomen niet hoger is dan 1.255 euro netto per maand plus 173,48 euro per persoon ten laste. Gedeeltelijke kosteloosheid, en dus gedeeltelijk te betalen, is er bij een gezinsinkomen tussen 1.255 euro en 1.531 euro netto per maand.

Een voorbeeld: een gezin waarvan de man een loon, de vrouw niet werkt, en waar er drie kinderen zijn. Als het loon van de man beneden 1.948,92 euro blijft (1.255 euro + {4 personen ten laste is 4 x 173,48 euro} 693,92 euro, samen 1.948,92 euro), dan zal een pro deo-advocaat volledig kosteloos zijn. Verdient de man een loon van 2.000 euro netto per maand, dan zal een gedeeltelijke vergoeding moeten worden betaald.

U heeft natuurlijk kosten. Met gewone kosten zoals huur of de afbetaling van uw woning, voeding, kledij, verwarming, schooluitgaven en zo wordt geen rekening gehouden omdat iedereen zo’n kosten heeft. Met onderhoudsbijdragen die u moet betalen kan eventueel wel rekening worden gehouden. Als er buitengewone schulden zijn, zoals een zware ziekenhuisrekening en medische kosten, vertelt u dat best en brengt u daarvan de bewijsstukken mee.

Als u denkt dat u aan de voorwaarden voldoet, begint u met het klaarmaken van uw dossier. Dat dossier brengt u mee naar het Bureau voor Juridische Bijstand en naar uw advocaat, bij uw eerste afspraak.

Het secretariaat van het Bureau voor Juridische Bijstand kan u elke dag tussen 09u00 en 12u00 telefonisch bereiken op het nummer 03/260 72 80. Op dit secretariaat kan men u geen advocaat toewijzen. U kan er bijvoorbeeld wel terecht voor uitleg over de documenten die u nodig heeft.

U bent verplicht eerlijk te zijn over uw inkomsten en uitgaven. Als dat niet zo is, kan u achteraf toch verplicht worden de advocaat te betalen.

Is uw dossier volledig, dan kan u de aanvraag doet u bij het Bureau voor Juridische Bijstand (BJB). 

Het BJB vindt u elke werkdag in het gerechtsgebouw aan de Bolivarplaats 20 (bus 15) te 2000 Antwerpen, van 14u30 tot 16u00. U kan een volgnummer nemen vanaf 09.30 uur. Het loket gaat open om 13.45 uur. Het kan wel zijn dat u een tijd moet wachten. Er wordt gewerkt met een beurtrol : u neemt een volgnummer en u wacht uw beurt af. Als u een volgnummer heeft genomen vóór 16u00 wordt u diezelfde namiddag nog geholpen.

U kan uw probleem uitleggen aan twee advocaten die u als u een advocaat nodig heeft en u voldoet aan de voorwaarden voor tweedelijnsbijstand een advocaat zullen toewijzen. Zij zullen ook beslissen of deze advocaat een vergoeding mag vragen of volledig kosteloos zal werken.

Het kan zijn dat het Bureau voor Juridische Bijstand op een later ogenblik beslist de advocaat die werd aangesteld toch toe te laten een vergoeding te vragen, of een hogere vergoeding dan eerst voorzien. Dat zou kunnen wanneer uw financiële toestand erop vooruitgaat, of wanneer uw advocaat voor u geldsommen kan invorderen. Het zal ook gebeuren wanneer zou blijken dat u geen correct beeld heeft gegeven van uw financiële situatie.

Maak zo snel mogelijk een afspraak met de advocaat die u werd toegewezen, en vertel hem waar het over gaat, zodat hij kan nagaan of het dringend is.

Bij uw eerste bezoek neemt u het dossier met de documenten over uw bestaansmiddelen (loonsttrookjes of attesten werklooheids of…..)  mee, en alles dat nodig of nuttig kan zijn voor de advocaat, om uw dossier aan te pakken.

Belangrijk is dat u uw advocaat altijd moet verwittigen als uw inkomsten vermeerderen of verminderen. De advocaat die u werd toegewezen zal u geen vergoeding mogen vragen tenzij de Voorzitter van het Bureau voor Juridische Bijstand daarvoor toelating heeft gegeven.

Weet ook dat er niet enkel de kosten zijn van de advocaat, maar ook gerechtskosten. Het is mogelijk dat u die toch moet betalen, ook al heeft u een Pro Deo-advocaat gekregen.

Betaalt de staat uw advocaat ?

U las hiervoor dat u in een aantal gevallen de kosteloze of gedeeltelijk kosteloze bijstand van een advocaat kan genieten. In deze gevallen werkt uw advocaat niet altijd gratis. De Belgische staat betaalt een beperkte vergoeding aan uw advocaat. Deze vergoeding is een forfaitaire som die veel lager is dan de gebruikelijke erelonen en kosten die een advocaat voor eenzelfde zaak zou vragen. Doorgaans is deze staatsvergoeding minder dan de helft van wat de advocaat anders zou mogen vragen. De Belgische Staat kan de vergoeding die hij aan uw advocaat betaalt binnen de vijf jaar na de uitkering van u terugvorderen, voor zover u in staat bent het bedrag ervan te betalen.

Mag uw pro Deoadvocaat erelonen en kantoorkosten vragen ?

De advocaat die aangesteld werd in kosteloze bijstand mag geen erelonen of kantoorkosten vragen of ontvangen, buiten de hierboven vermelde forfaitaire bijdragen. Enkel indien u slechts voor gedeeltelijke kosteloze bijstand in aanmerking komt, zal het bureau voor juridische bijstand de advocaat toelaten u een provisie te vragen. Deze bedraagt tussen de 25 € en de 125 € en dit zal u ook worden meegedeeld door het bureau voor juridische bijstand. U betaalt deze provisie rechtstreeks aan uw advocaat. Buiten de forfaitaire bijdragen en de provisie in het kader van gedeeltelijke kosteloosheid, is het de advocaat verboden om ereloon of kantoorkosten te vragen of te ontvangen. Indien de advocaat die aangesteld werd in kosteloze bijstand zich hieraan niet houdt meldt u dit aan het bureau voor juridische bijstand op bjb@balieantwerpen.be of op BJB, Bolivarplaats 20 - 2000 Antwerpen. 

En wat met andere kosten ?

Wanneer u gehele of kosteloze bijstand van een advocaat geniet, hoeft u het ereloon van die advocaat en diens kantoorkosten niet of slechts gedeeltelijk te betalen. Dit wil echter niet zeggen dat een procedure u helemaal niets zal kosten. Bepaalde kosten zal u wellicht nog moeten betalen, van een geboorteakte, procedurekosten, kosten van de gerechtsdeurwaarder, kosten van opzoekingen in het bevolkingsregister, enz... Dergelijke kosten moet uw advocaat alleszins niet voor u betalen en ook niet voorschieten. 

Als uw bestaansmiddelen ontoereikend zijn om de kosten van de procedure (deurwaarderskosten, rolrechten, enz.) te betalen, kan uw advocaat bij de bevoegde rechter kosteloze rechtspleging vragen. Dit wordt in de wet rechtsbijstand genoemd. Kent de rechter of rechtbank de rechtsbijstand toe, dan schiet de Staat de kosten van de procedure voor. Als de rechter meent dat uw inkomsten toereikend zijn, moet u deze kosten zelf betalen. In dat geval zal uw advocaat deze kosten aanrekenen als hij ze voor uw rekening maakt.

Veelgestelde vragen over pro Deo