Wanneer een meer uitgebreid advies nodig is dan men u via de “Eerstelijnsbijstand” kan geven, of wanneer u voor de rechtbank moet verschijnen, of ondervraagd zal worden, heeft u een advocaat nodig.

Als uw inkomen niet te hoog is, kan u een “Pro Deo”-advocaat bekomen die gratis of voor een lagere vergoeding voor u zal optreden. Dit is de tweedelijnsbijstand, en hiervoor kan u berecht bij het Bureau voor Juridische Bijstand.

De voorwaarde is dat uw inkomen niet te hoog is .Daarover vindt u verder meer.
Minderjarigen en personen in hechtenis hebben automatisch recht op kosteloze bijstand.

Waar ?

  • Het Bureau bestaande uit twee advocaten 
  • Elke werkdag in het gerechtsgebouw, Bolivarplaats 20/15, 2000 Antwerpen
  • Van 14.30 tot 16.00 uur. 
  • TIJDENS JULI EN AUGUSTUS ENKEL OP DINSDAG -WOENSDAG -DONDERDAG

Het Bureau voor Juridische Bijstand zal eerst uw inkomen nakijken.

Voor een alleenstaande die niet meer verdient dan 978 euro netto per maand is een pro deo- advocaat volledig gratis. Een alleenstaande met een inkomen tussen 978 euro en 1.255 euro netto per maand, zal een gedeeltelijke vergoeding moeten betalen.

Voor wie gehuwd is of samenwoont, of wie alleenstaande is met een persoon ten laste, worden alle inkomsten van de gezinsleden samengeteld. Een pro-deo advocaat is volledig kosteloos als het gezinsinkomen niet hoger is dan 1.255 euro netto per maand plus 173,48 euro per persoon ten laste. Gedeeltelijke kosteloosheid, en dus gedeeltelijk te betalen, is er bij een gezinsinkomen tussen 1.255 euro en 1.531 euro netto per maand.

Een voorbeeld: een gezin waarvan de man een loon, de vrouw niet werkt, en waar er drie kinderen zijn. Als het loon van de man beneden 1.948,92 euro blijft (1.255 euro + {4 personen ten laste is 4 x 173,48 euro} 693,92 euro, samen 1.948,92 euro), dan zal een pro deo-advocaat volledig kosteloos zijn. Verdient de man een loon van 2.000 euro netto per maand, dan zal een gedeeltelijke vergoeding moeten worden betaald.

U heeft natuurlijk kosten. Met gewone kosten zoals huur of de afbetaling van uw woning, voeding, kledij, verwarming, schooluitgaven en zo wordt geen rekening gehouden omdat iedereen zo’n kosten heeft. Met onderhoudsbijdragen die u moet betalen kan eventueel wel rekening worden gehouden. Als er buitengewone schulden zijn, zoals een zware ziekenhuisrekening en medische kosten, vertelt u dat best en brengt u daarvan de bewijsstukken mee.

Als u denkt dat u aan de voorwaarden voldoet, begint u met het klaarmaken van uw dossier. Dat dossier brengt u mee naar het Bureau voor Juridische Bijstand en naar uw advocaat, bij uw eerste afspraak.

Het secretariaat van het Bureau voor Juridische Bijstand kan u elke dag tussen 09u00 en 12u00 telefonisch bereiken op het nummer 03/260 72 80. Op dit secretariaat kan men u geen advocaat toewijzen. U kan er bijvoorbeeld wel terecht voor uitleg over de documenten die u nodig heeft.

Wat brengt u mee als u een advocaat wil laten aanstellen (niet alles wat volgt zal op u van toepassing zijn) :

  • Uw identiteitskaart
  • Alle documenten in verband met uw inkomen, en dat is, naar gelang uw situatie : 
  • Uw loonbrief of loonstrookjes 
  • Bewijzen van werkloosheidsuitkeringen
  • Bewijzen van invaliditeitsuitkeringen 
  • Attesten van het OCMW als u een leefloon krijgt 
  • Uw laatste belastingbrief en uw laatste BTW-aangiften als u zelfstandige bent
  • Uw pensioen
  • Het bewijs van gewaarborgd inkomen voor bejaarden door de instantie die dit betaalt
  • Het bewijs van het ziekenfonds dat u een invaliditeitsuitkering of ziektevergoeding betaalt 
  • Het bewijs dat uw kind recht heeft op gewaarborgde kinderbijslag (dat is iets anders dan de gewone of de verhoogde kinderbijslag) 
  • Het vonnis dat u veroordeelt tot onderhoudsgeld en bewijzen van betaling van onderhoudsgelden
  • Als u maar de helft van de basishuur betaalt dan hebben wij een attest of betaalbewijzen van de huur van het lopende jaar nodig. 
  • Wanneer u asiel heeft aangevraagd en u komt voor de procedure in verband met het vreemdelingenstatuut: alle documenten in verband met uw statuut dus uiteraard ook alle beslissingen die al zouden genomen zijn
  • Wie een aanvraag indient als gedetineerde, moet een attest voorleggen van de gevangenis.
  • Komt u omdat u een aanvraag voor collectieve schuldenregeling wil indienen brengt u best ook de documenten mee over uw schulden.
  • Als u al collectieve schuldenregeling heeft bekomen, dan brengt u een attest van de schuldbemiddelaar mee en een recent bewijs van gezinssamenstelling dat u kan bekomen op het gemeentehuis.

U bent verplicht eerlijk te zijn over uw inkomsten en uitgaven. Als dat niet zo is, kan u achteraf toch verplicht worden de advocaat te betalen.

Is uw dossier volledig, dan kan u de aanvraag doet u bij het Bureau voor Juridische Bijstand (BJB). 

Het BJB vindt u elke werkdag in het gerechtsgebouw aan de Bolivarplaats 20 (bus 15) te 2000 Antwerpen, van 14u30 tot 16u00. Het kan wel zijn dat u een tijd moet wachten. Er wordt gewerkt met een beurtrol : u neemt een volgnummer en u wacht uw beurt af. Als u een volgnummer heeft genomen vóór 16u00 wordt u diezelfde namiddag nog geholpen.

U kan uw probleem uitleggen aan twee advocaten die u als u een advocaat nodig heeft en u voldoet aan de voorwaarden voor tweedelijnsbijstand een advocaat zullen toewijzen. Zij zullen ook beslissen of deze advocaat een vergoeding mag vragen of volledig kosteloos zal werken.

Het kan zijn dat het Bureau voor Juridische Bijstand op een later ogenblik beslist de advocaat die werd aangesteld toch toe te laten een vergoeding te vragen, of een hogere vergoeding dan eerst voorzien. Dat zou kunnen wanneer uw financiële toestand erop vooruitgaat, of wanneer uw advocaat voor u geldsommen kan invorderen. Het zal ook gebeuren wanneer zou blijken dat u geen correct beeld heeft gegeven van uw financiële situatie.

Maak zo snel mogelijk een afspraak met de advocaat die u werd toegewezen, en vertel hem waar het over gaat, zodat hij kan nagaan of het dringend is.

Bij uw eerste bezoek neemt u het dossier met de documenten over uw inkomen mee, en alles dat nodig of nuttig kan zijn voor de advocaat, om uw dossier aan te pakken.

Belangrijk is dat u uw advocaat altijd moet verwittigen als uw inkomsten vermeerderen of verminderen. De advocaat die u werd toegewezen zal u geen vergoeding mogen vragen tenzij de Voorzitter van het Bureau voor Juridische Bijstand daarvoor toelating heeft gegeven.

Weet ook dat er niet enkel de kosten zijn van de advocaat, maar ook gerechtskosten. Het is mogelijk dat u die toch moet betalen, ook al heeft u een Pro Deo-advocaat gekregen.

Betaalt de staat uw advocaat ?

U las hiervoor dat u in een aantal gevallen de kosteloze of gedeeltelijk kosteloze bijstand van een advocaat kan genieten. In deze gevallen werkt uw advocaat niet altijd gratis. De Belgische staat betaalt een beperkte vergoeding aan uw advocaat. Deze vergoeding is een forfaitaire som die veel lager is dan de gebruikelijke erelonen en kosten die een advocaat voor eenzelfde zaak zou vragen. Doorgaans is deze staatsvergoeding minder dan de helft van wat de advocaat anders zou mogen vragen. De Belgische Staat kan de vergoeding die hij aan uw advocaat betaalt binnen de vijf jaar na de uitkering van u terugvorderen, voor zover u in staat bent het bedrag ervan te betalen.

Mag uw pro Deoadvocaat erelonen en kantoorkosten vragen ?

De advocaat die aangesteld werd in kosteloze bijstand mag geen erelonen of kantoorkosten vragen of ontvangen. Enkel indien u slechts voor gedeeltelijke kosteloze bijstand in aanmerking komt, zal het bureau voor juridische bijstand de advocaat toelaten u een provisie te vragen. Deze bedraagt tussen de 125 € en de 250 € en dit zal u ook worden meegedeeld door het bureau voor juridische bijstand. U betaalt deze provisie rechtstreeks aan uw advocaat. Buiten dit geval is het de advocaat verboden om ereloon of kantoorkosten te vragen of te ontvangen. Indien de advocaat die aangesteld werd in kosteloze bijstand zich hieraan niet houdt meldt u dit aan het bureau voor juridische bijstand op bjb@balieantwerpen.be of op BJB, Bolivarplaats 20 - 2000 Antwerpen.

En wat met andere kosten ?

Wanneer u gehele of kosteloze bijstand van een advocaat geniet, hoeft u het ereloon van die advocaat en diens kantoorkosten niet of slechts gedeeltelijk te betalen. Dit wil echter niet zeggen dat een procedure u helemaal niets zal kosten. Bepaalde kosten zal u wellicht nog moeten betalen, van een geboorteakte, procedurekosten, kosten van de gerechtsdeurwaarder, kosten van opzoekingen in het bevolkingsregister, enz... Dergelijke kosten moet uw advocaat alleszins niet voor u betalen en ook niet voorschieten. 

Als uw inkomen ontoereikend is om de kosten van de procedure (deurwaarderskosten, rolrechten, enz.) te betalen, kan uw advocaat bij de bevoegde rechter kosteloze rechtspleging vragen. Dit wordt in de wet rechtsbijstand genoemd. Kent de rechter of rechtbank de rechtsbijstand toe, dan schiet de Staat de kosten van de procedure voor. Als de rechter meent dat uw inkomsten toereikend zijn, moet u deze kosten zelf betalen. In dat geval zal uw advocaat deze kosten aanrekenen als hij ze voor uw rekening maakt.

Veelgestelde vragen over pro Deo